မအိပ္စက္ရင္ ဘာျဖစ္မလဲ

[သခၤန္းစာအျပည့္အစံုကို ၾကည့္ရန္လင့္ - http://ed.ted.com/lessons/what-would-happen-if-you-didn-t-sleep-claudia-aguirre ]

[အေမရိကန္ႏိုင္ငံတြင္ လူၾကီး (၃၀) ရာခုိင္ႏႈန္းႏွင့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္ (၆၆) ရာခုိင္ႏႈန္းမွာ ပံုမွန္အိပ္ေရးပ်က္ေနသည္ဟုု ခန္႔မွန္႔ၾကသည္။ ၎သည္ သာမန္အဆင္မေျပမႈသက္သက္မဟုုတ္ေပ။ မအိပ္ဘဲေနလွ်င္ ခႏၶာကိုုယ္ကိုု ၾကီးစြာဆိုုးက်ဳိးျဖစ္ေစေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ မအိပ္ဘဲေနလွ်င္ ခႏၶာကိုုယ္ႏွင့္ဦးေႏွာက္ မည္သိုု႔ျဖစ္ႏိုုင္ေၾကာင္း ကေလာ္ဒီယာအဂီရီက ရွင္းျပထားသည္။
ကေလာ္ဒီယာအဂီရီဧ။္ သခၤန္းစာကိုု TED-Ed က သရုပ္ေဖာ္သည္။]
.

မအိပ္စက္ရင္ ဘာျဖစ္မလဲ

=============

.

(၁၉၆၅)​​ ခု​ႏွစ္​​က အသက္ (၁၇​)​ ႏွစ္​အရြယ္ အ​​ထက္​​တန္းေက်ာင္း​​သား​​ရန္​​ဒီ​​ဂါ​​နာ​​ဟာ (၂၆၄)​နာ​ရီ​ၾကာ​ၾကာ မ​အိပ္​ဘဲ​ေန​ပါတယ္။ မ​အိပ္​ရင္​ဘယ္​လို​ေန​မ​လဲ သိ​ႏိုင္ဖို႔ (၁၁)​ ရက္​တာစမ္းသပ္ခ်က္ပါပဲ။​ ဒု​တိ​ယ​ေန႔​မွာ​မ်က္​လံုး​ေတြ အာ​ရံု​စိုက္​မ​ရ​ေတာ့​ဘူး။ ေနာက္ ​ထိ​ေတြ႕​သိ​ႏိုင္​မႈ ေပ်ာက္​လာ​ေရာ။ တ​တိ​ယ​ေန႔​မွာ​ ဂါ​နာ​ဟာ မ်က္ႏွာသုန္​မႈန္​ၿပီး​ စ​နစ္​တက်​မလုုပ္ႏုုိင္ေတာ့​ဘူး။ စမ္း​သပ္​မႈ​အ​ၿပီး​ သူ​ဟာ အာရံုစိုက္​ဖို႔​ ႀကိဳး​စား​ေန​ရ​တယ္။ ကာ​လ​တို​မွတ္​ဥာဏ္ သံုး​ရ​ခက္​လာ​တယ္။ က​ေယာင္​က​တမ္း ျဖစ္​လာ​တယ္။ ေသြး​ေလ​ေခ်ာက္​ျခားလာ​တယ္။ ေရ​ရွည္​စိတ္​ပိုင္း​နဲ႔ ႐ုပ္​ပိုင္း​ဆိုင္​ရာ ခ်ိဳ႕​ယြင္း​မႈ​မ​ျဖစ္​ဘဲ ဂါနာ ​ျပန္​သက္သာလာ​ေပ​မယ့္ တ​ပါး​သူ​ေတြအ​ဖို႔​ေတာ့ အိပ္​ပ်က္​တာဟာ ေဟာ္​မုန္း​ဟန္​ခ်က္​မ​ညီ​ျဖစ္​ေစ​တယ္။ ေန​​မ​​ေကာင္း​​တာ၊ အ​လြန္​ဆံုး ​ေသ​တာထိ ျဖစ္​ေစ​ႏိုင္​တယ္။

.

ဘာ​လို႔​ အိပ္​ရ​တာ​လဲဆို​တာ​ နား​လည္​ၿပီ​ေပါ့။ ဒါေပမယ့္

ပညာေရးမရဏေတာင္ၾကားမွ လြတ္ေျမာက္ေအာင္ လုုပ္ေဆာင္နည္း (ဆာ ကင္ ေရာ္ဘင္ဆင္)

(အညႊန္း - ဆာ ကင္ ေရာ္ဘင္ဆင္က လူသားေတြရဲ႕ စိတ္ဓာတ္ဖြံ႕ျဖိဳးေစဖိုု႔ အင္မတန္အေရးၾကီးတဲ့ အေျခခံသေဘာတရားသံုးခုကို ခ်ျပထားတယ္။ လက္ရွိပညာေရးယဥ္ေက်းမႈက ဒီအေျခခံမူေတြနဲ႔ ဘယ္လိုမ်ဳိး ဆန္႔က်င္ကဲြလဲြေနတာလဲဆိုုတာကိုပါ တင္ျပထားတယ္။ ဟာသစြက္တဲ့ စိတ္အားတက္ၾကြစရာ ဒီေဟာေျပာခ်က္ထဲမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အခု ရင္ဆိုုင္ၾကံဳေတြ႕ေနရတဲ့ ပညာေရး "မရဏေတာင္ၾကား" ကေန ဘယ္လုုိရုန္းထြက္ႏိုင္မယ္ဆိုတာ ေဆြးေႏြးထားပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ျဖစ္ႏိုင္မႈဆိုတဲ့ အေျခအေနတစ္ခုနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ လူငယ္မ်ဳိးဆက္သစ္ေတြကို ဘယ္လုိျပဳစုပ်ုဳိးေထာင္ရမယ္ဆိုတာပါ ေဆြးေႏြးျပထားပါတယ္။)

အင္​​မ​​တန္ ​​ေက်း​​ဇူး​​တင္​​ပါ​​တယ္​​ခင္​​ဗ်။

​လြန္​​ခဲ့​​တဲ့ (၁၂)​​ႏွစ္​​က ​က်ြန္​​ေတာ့္​​အ​​မ်ိဳး​​သ​​မီး

​​တယ္​​ရီ​​ရယ္၊ ​​က​​ေလး​​ႏွစ္​​ေယာက္​​ရယ္​​နဲ႔​​အ​​တူ

​​အ​​ေမ​​ရိ​​က​​ကို ​​က်ြန္​​ေတာ္ ​​ေျပာင္း​​လာ​​ခဲ့​​တယ္။

​တ​​ကယ္​​တမ္း​ေျပာ​ရ​​ရင္ ​က်ြန္​​ေတာ္​​တို႔​​ေတြ

​ေလာ့စ္​​အိန္​​ဂ်​​လိ​​ၿမိဳ႕​​ဆီ ​ေျပာင္း​​လာ​​ခဲ့​​တာ​​ဗ်။

Battle of Ramree Island (crocodile attack) 19.02.1045. - History channel

Published on Feb 28, 2015 on Youtube

The Battle of Ramree Island was fought for six weeks during January and February 1945, as part of the Indian XV Corps 1944/45 offensive on the Southern Front of the Burma Campaign during World War II. Ramree Island (Yangbye Kywan) lies off the Burma coast and in 1942 the rapidly advancing Imperial Japanese Army captured the island along with the rest of Southern Burma. In January 1945 the Allies launched an attack to retake Ramree and its neighbour Cheduba, with the intention of establishing sea-supplied airbases on the islands. The Japanese garrison of Ramree consisted of the 121st Infantry regiment, part of the Japanese 54th Division. The regiment's commander was Colonel Kanichi Nagazawa.

The battle is also associated with reports of many Japanese soldiers being eaten by the thousands of saltwater crocodiles lying in wait in the inland swamps. The Guinness Book of World Records has listed it both as "Worst crocodile disaster in the world" and "Most Number of Fatalities in a Crocodile Attack"

Credit to: Original Youtube uploader "History Channel"
.
ရမ္းျဗဲကၽြန္းတုုိက္ပဲြ (မိေက်ာင္းတုုိက္ခုုိက္မႈျဖစ္ရပ္) ၁၉.၀၂.၁၉၄၅)
........................................................
.
ဒုုတိယကမာၻစစ္ၾကီးအတြင္း ျမန္မာျပည္သိမ္းတိုုက္ပဲြ (the Burma Campaign) ဧ။္ ေတာင္ဘက္မ်က္ႏွာစာ၌ အိႏၵိယတပ္မဧ။္ ၁၉ ၄၄/ ၄၅ ထုုိးစစ္ဧ။္ တစ္စိတ္တစ္ေဒသအျဖစ္ ၁၉၄၅ ခုုႏွစ္၊ ဇန္နဝါရီႏွင့္ ေဖေဖာ္ဝါရီလမ်ားအတြင္း ေျခာက္ပတ္တာ ရမ္းျဗဲကၽြန္းတုုိက္ပဲြကိုု ဆင္ႏႊဲခဲ့သည္။ ရမ္းျဗဲကၽြန္းသည္ ျမန္မာ့ကမ္းရိုုးတမ္းအလြန္တြင္ တည္ရွိသည္။ ၁၉ ၄၂ ခုႏွစ္တြင္ လ်င္ျမန္စြာ ထုုိးေဖာက္ဝင္ေရာက္လာေသာ ဂ်ပန္တပ္မေတာ္က ျမန္မာျပည္ေတာင္ပိုုင္းရွိ က်န္အစိတ္အပိုုင္းမ်ားႏွင့္အတူ ရမ္းျဗဲကၽြန္းကိုု သိမ္းပုုိက္ခဲ့သည္။ ၁၉၄၅ ခုုႏွစ္၊ ဇန္နဝါရီ၌ မဟာမိတ္တပ္မ်ားက ပင္လယ္ျပင္မွ ရိကၡာျဖည့္မည့္ ေလယာဥ္အေျခစိုုက္စခန္းမ်ားတည္ေဆာက္ရန္ ရည္ရြယ္လ်က္ ရမ္းျဗဲကၽြန္းႏွင့္ အနီးရွိ မာန္ေအာင္ကၽြန္းတိုု႔ကိုု ျပန္လည္ရယူရန္ စတင္ၾကိဳးပမ္းခဲ့သည္။ ရမ္းျဗဲကၽြန္းရွိ အေစာင့္ဂ်ပန္တပ္တြင္ အမွတ္ (၅၄) ဂ်ပန္တပ္ရင္းဧ။္ အစိတ္အပိုုင္းတစ္ခုုျဖစ္ေသာ အမွတ္ (၁၂၁) ေျခလ်င္တပ္ ပါဝင္သည္။ ထုုိေျခလ်င္တပ္ဧ။္ ဗိုုလ္မွဴးမွာ ဗိုုလ္ခ်ဳပ္ၾကီးကာနိခ်ိ နာဂါဇဝါ ျဖစ္သည္။
.
ရမ္းျဗဲကၽြန္းတိုုက္ပဲြသည္ ဂ်ပန္စစ္သားမ်ားစြာကိုု ကုုန္းတြင္းပိုုင္းရႊံ႕ညြန္ေတာတြင္ ပုုန္းခုုိလဲေလ်ာင္းေနၾကေသာ ေရငန္မိေက်ာင္းေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာက ကိုုက္ျဖတ္စားေသာက္ပစ္ျခင္းခံရေသာ အစီရင္ခံစာမ်ားႏွင့္လည္း ဆက္စပ္ေနသည္။ ကမာၻ႕ဂင္းနစ္မွတ္တမ္းၾကီးက "ကမာၻေပၚတြင္ အဆိုုးဆံုုး မိေက်ာင္းတုုိက္ခုုိက္မႈ" (Worst crocodile disaster in the world) ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ "တစ္ၾကိမ္တည္းေသာ မိေက်ာင္းတိုုက္ခုုိက္မႈျဖင့္ လူအေသအေပ်ာက္အမ်ားဆံုုးျဖစ္ရပ္" (Most number of fatalities in a Crocodile Attack ဟူ၍လည္းေကာင္း မွတ္တမ္းတင္ထားသည္။
.
ဘာသာျပန္ = ဇဲြသစ္ (ရမၼာေျမ)
၄.၉ .၂၀၁၆
.
(History Channel မွ Youtube တြင္ တင္ထားေသာ The Battle of Ramree Island (Crocodile Attack) 19.02.1045) ဗြီဒီယိုုပါ အညႊန္းစာသားကိုု ဘာသာျပန္သည္။)

Humour on the job (အလုုပ္အကိုုင္ဆိုုင္ရာ ဟာသမ်ား)

ဒီေန႔ ေစ်းဝယ္သြားတုုန္း ၾသဂုုတ္လထုုတ္ Reader's Digest ကုုိ ဝယ္လာျဖစ္ပါတယ္။ စာအုုပ္ေပၚမွာေတာ့ Reader's Digest ဆိုုတဲ့နာမည္အေပၚက Australia ဆိုုတာကိုုပါ ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၾသစီတစ္ႏိုုင္ငံတည္းအတြက္ ရည္ရြယ္ထုုတ္ေဝတဲ့ စာအုုပ္လိုု႔ ေတြးမိပါတယ္။ စာအုုပ္ေစ်းက AUD 6.50 ပါ။ ျမန္မာေငြနဲ႔ဆိုုရင္ ၅၈၀၀ ခန္႔ က်သင့္ပါတယ္။ ၂၀၁၃ ခုုႏွစ္ ျမန္မာႏိုုင္ငံမွာ ဝယ္ခဲ့စဥ္က Reader's Digest တစ္အုုပ္ကိုု ေငြ (၃၀၀၀) ေပးရပါတယ္။ အခုုေတာ့ တစ္အုုပ္ကိုု ဘယ္ေလာက္ေစ်းေပးဝယ္ရတယ္မသိ။
.
ဒီစာအုုပ္မွာပါတဲ့ Humour on the job (အလုုပ္အကိုုင္ဆိုုင္ရာ ဟာသ) ထဲက အႏွစ္သက္ဆံုုးေလးပုုဒ္ကိုု ဘာသာျပန္ တင္လုုိက္ပါရေစ။ အဂၤလိပ္စာေလ့လာဆဲ မိတ္ေဆြေတြအတြက္လည္း တစ္စံုုတစ္ရာအက်ဳိးရွိေစဖိုု႔ မူရင္းအဂၤလိပ္ဟာသတိုုေတြကိုုပါ ယွဥ္တဲြတင္လုုိက္ပါတယ္။
.
(1) Not a doctor
.
My mum had a small decorative windmill in her front yard. A storm broke one of the blades, causing the windmill to shake violently.
.
Dad announced that he would 'take care of it' and rebalanced the windmill by snapping off the opposing blade.
.
Watching him through the window, Mum remarked, "I hope I never break a leg."
.
(Submitted by Gerald Loffredo)
.
ဆရာဝန္မွ မဟုုတ္တာ
................
.
အေမ့အိမ္ေရွ႕ဝင္းျခံထဲမွာ အလွသေဘာ ျပဳလုုပ္ထားတဲ့ ေလရဟတ္ငယ္တစ္ခုု ရွိခဲ့ပါတယ္။ မုုန္းတုုိင္းတုုိက္ေတာ့ ဒလက္တစ္ခုုက်ဳိးျပီး ေလရဟတ္ သြက္သြက္ခါ ရမ္းေနပါေလေရာ။
.

အေရွ႕ေတာင္အာရွဆယ္ႏိုုင္ငံက ဘာသာစကားေတြ

ျမန္မာႏိုုင္ငံမွာ ဘာသာစကားေတြ အင္မတန္မ်ားပါတယ္။ အာဆီယံႏိုုင္ငံေတြထဲမွာ ျမန္မာႏိုုင္ငံက ဘာသာစကားအမ်ားဆံုုးႏိုုင္ငံျဖစ္ေလမလားလိုု႔ ေတြးဖူးခဲ့ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ ဒီလိုုမ်ဳိး ဝါးလံုုးေခါင္းထဲမွာ လသာခဲ့ဖူးေလရဲ႕။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာႏိုုင္ငံဟာ အာဆီယံႏိုုင္ငံေတြထဲမွာေတာင္ ဘာသာစကားအမ်ားဆံုုးႏိုုင္ငံ ျဖစ္မေနပါ။

Ethnologue အရ လက္ရွိ ျမန္မာႏိုုင္ငံမွာ ဘာသာစကားေပါင္း (၁၁၈) မ်ဳိးရွိျပီး ဒီဘာသာစကားေတြထဲကမွ တစ္မ်ဳိးဟာ လံုုးဝေပ်ာက္ကြယ္သြားပါျပီတဲ့။ က်န္တဲ့ ရွင္သန္ေနဆဲ ဘာသာစကား (၁၁၇) မ်ဳိးအနက္ (၁၁၁) မ်ဳိးက တုုိင္းရင္းသားဘာသာစကားေတြျဖစ္ျပီး အျခား (၆) မ်ဳိးက တိုုင္းျခားဘာသာစကားေတြ ျဖစ္ပါသတဲ့။ ဒီဘာသာစကားေတြထဲမွာပဲ ခိုုင္မာတဲ့ ဘာသာစကား (၁၁) မ်ဳိး၊ ဖြံ႕ျဖဳိးဆဲဘာသာစကား (၄၈) မ်ဳိး၊ အသံုုးမ်ားဆဲ ဘာသာစကား (၃၇) မ်ဳိး၊ ေပ်ာက္ကြယ္မႈအႏၱရာယ္နဲ႔ ရင္ဆိုုင္ေနရျပီဖစ္တဲ့ ဘာသာစကား (၁၈) မ်ဳိးနဲ႔ ေပ်ာက္ကြယ္လုုဆဲဆဲ ဘာသာစကား (၃) မ်ဳိး ရွိပါသတဲ့။

ျမန္မာႏိုုင္ငံထက္ ဘာသာစကားပိုုမ်ားတဲ့ အာဆီယံႏိုုင္ငံေတြက အင္ဒိုုနီးရွား၊ ဖိလစ္ပိုုင္နဲ႔ မေလးရွားႏိုုင္ငံတုုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။ အင္ဒိုုနီးရွားမွာ ဘာသာစကားေပါင္း (၇၀၀) ေက်ာ္၊ ဖိလစ္ပိုုင္မွာ ဘာသာစကားေပါင္း (၁၇၀) ေက်ာ္နဲ႔ မေလးရွားမွာ ဘာသာစကား (၁၄၀) ေက်ာ္ ရွိပါတယ္။ ဒီေတာ့ ျမန္မာႏိုုင္ငံဟာ အာဆီယံ (၁၀) ႏိုင္ငံထဲမွာ ဘာသာစကား စတုုတၳအမ်ားဆံုုးႏိုုင္ငံျဖစ္ပါတယ္။ ဘာသာစကား ပဥၥမအမ်ားဆံုုးႏိုုင္ငံက ဗီယက္နမ္ႏိုုင္ငံ ျဖစ္ျပီး ဘာသာစကား (၁၀၉ ) မ်ဳိး ရွိပါတယ္။ လာအိုုႏိုုင္ငံက ငယ္သာငယ္ေပမယ့္ ဒီႏိုုင္ငံထဲမွာ ဘာသာစကား (၈၂) မ်ဳိးကိုု ႏုုိင္ငံသားေတြ ေျပာဆိုုၾကပါသတဲ့။ ျမန္မာႏိုုင္ငံရဲ႕ အိမ္နီးခ်င္း ထိုုင္းႏိုုင္ငံမွာေတာ့ ဘာသာစကား (၇၀) ေက်ာ္ကိုု ေျပာဆိုုသံုုးႏႈန္းၾကပါသတဲ့။ စင္ကာပူႏိုုင္ငံမွာေတာ့ ဘာသာစကားအမ်ဳိးအစား (၂၀) ေက်ာ္ကိုု အသံုုးျပဳၾကပါတယ္။ကေမာၻဒီးယားႏိုုင္ငံမွာ ဘာသာစကားအမ်ဳိးေပါင္း (၂၀) ခန္႔ ေျပာဆိုုၾကပါတယ္။ အာဆီယံႏိုုင္ငံေတြထဲမွာ ဘာသာစကားအနည္းဆံုုးႏိုုင္ငံက ဘရူႏိုုင္းႏိုုင္ငံပါပဲ။ ဒီႏိုုင္ငံမွာ ဘာသာစကား (၁၇) မ်ဳိးကိုုသာ
ေျပာဆိုုၾကပါတယ္။

ZT(RMM)
16.8.2016

က်မ္းကိုုး
..........
၁။ Ethnologue.com
၂။ UNESCO Bangkok.(2007). Advocacy kit for promoting multilingual education: Including the excluded.

Fame is a bee (ေက်ာ္ေစာမႈဟာ ပ်ားပမာ)

Fame is a bee
............
Fame is a bee
It has a song.
It has a sting.
Ah,too,it has a wing.

(Emily Dickinson)

ေက်ာ္ေစာမႈဟာ ပ်ားပမာ
................

ေက်ာ္ေစာမႈဟာ ပ်ားပမာေလ
သာယာေအးၾကဴ ဆိုုေတးျမဴလည္း
ပ်ားတူဆိပ္တုုတ္ သူပင္လုုပ္ရဲ႕
အဟုုတ္တစ္ခါ ေတာင္ပံပါေတာ့
ေဝးရာပ်ံလိုု႔ ေျပးတတ္ေသး။

ဘာသာျပန္ = ဇဲြသစ္ (ရမၼာေျမ)

ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းရဲ႕ ဆိုုးက်ဳိးေတြ

ၾသစေၾတးလ်ႏိုုင္ငံက ပံုုမွန္စီးကရက္ဘူးတစ္ဘူးရဲ႕ ေနာက္ေက်ာဖက္

ျမန္မာႏိုုင္ငံမွာ ေရာင္းတဲ့ စီးကရက္ဘူးတိုုင္းမွာ ပါတတ္တဲ့ သတိေပးစာက
" စီးကရက္ေသာက္ျခင္းသည္ က်န္းမာေရးကိုု ဆိုုးရြားစြာ ထိခုုိက္ေစပါသည္" တဲ့။
.
ၾသစေၾတးလ်ႏိုုင္ငံမွာ ေရာင္းတဲ့ စီးကရက္ဘူးတိုုင္းရဲ႕ ေရွ႕မ်က္ႏွာစာမွာ စာလံုုးၾကီးနဲ႔ ထင္ထင္ရွားရွား ပါေနတတ္တဲ့ စာက ေအာက္ပါအတိုုင္း ျဖစ္ပါတယ္။
"Smoking doubles your risk of stroke.
(ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းသည္ ေလျဖတ္ျခင္းကိုု ႏွစ္ဆတိုုး ျဖစ္ေစႏိုုင္သည္။)"
ဒီစာအျပင္ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းေၾကာင္း ဆိုုးက်ဳိးျဖစ္သြားတဲ့ အမ်ဳိးသမီးၾကီးတစ္ဦးရဲ႕ ေၾကာက္စဖြယ္ မ်က္ႏွာကိုု ျပထားပါေသးတယ္။
.
စီးကရက္ဘူးရဲ႕ ေနာက္ဘက္မွာေတာ့ အေပၚက စာကိုု တစ္ခါ ထိပ္စီးက ထင္ထင္ရွားရွား ေဖာ္ျပထားျပန္ပါတယ္။ ျပီးရင္ ဘူးေနာက္ေက်ာဘက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့ အမ်ဳိးသမီးရဲ႕ ေၾကာက္စရာ့မ်က္ႏွာကိုု ျပထားျပန္ပါတယ္။ ဒီေအာက္မွာ ဒီအမ်ဳိးသမီးရဲ႕ အေၾကာင္းကိုု ေအာက္ပါအတုုိင္း ေဖာ္ျပထားပါေသးတယ္။ 

"Cynthia, a smoker for 25 yrs, had a stroke aged 39. The stroke damaged her ability to speak and move parts of her body. She says "The hardest part was relying on my kids to look after me _ I should be looking after them." Don't think it can't happen to you _ younger people suffer strokes too.
Thinking of quitting? Call Quitline 13 7848.
talk to your doctor or pharmacist, or visit www.quitnow.gov.au"

(စင္သီယာ ေဆးလိပ္ေသာက္လာတာ ၂၅ ႏွစ္ ရွိပါျပီ။ သူ အသက္ ၃၉ ႏွစ္အရြယ္ေရာက္ေတာ့ ေလျဖတ္ပါေလေရာ။ ေလျဖတ္ေတာ့ သူ စကားလည္း မေျပာႏိုုင္၊ ကိုုယ့္ခႏၶာအစိတ္အပိုုင္းေတြကိုုလည္း မလႈပ္ႏိုုင္ျဖစ္သြားခဲ့တယ္။ သူမက ေျပာပါတယ္။ "(ကၽြန္မအတြက္) အခက္ခဲဆံုုးအပိုုင္းက ကၽြန္မကိုု ျပဳစုုေစာင့္ေရွာက္ဖုုိ႔ သားသမီးေတြကိုုပဲ မွီခုုိေနရတာပါပဲ။ တကယ္ေတာ့ ကၽြန္မကသာ သူတိုု႔ေလးေတြကိုု ျပဳစုုေစာင့္ေရွာက္သင့္တာပါ" တဲ့။ ကိုုယ္ကိုုယ္တိုုင္ေတာ့ မျဖစ္ႏိုုင္ေလာက္ပါဘူးေလလိုု႔ မေတြးမိပါေလနဲ႔။ လူငယ္ေတြလည္း ေလျဖတ္တတ္ပါတယ္။
ေဆးလိုုက္ျဖတ္ဖိုု႔ ေတြးေနျပီလား။ ...... ဒီဖုုန္းကိုု ေခၚပါေလ။
ဆရာဝန္ (သိုု႔မဟုုတ္) ေဆးဆိုုင္ဝန္ထမ္းနဲ႔ တိုုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ ဒါမွမဟုုတ္ရင္ ...... ဒီဝက္ဘ္ဆိုုက္ကိုု သြားျပီး ေလ့လာပါ။) 

စီးကရက္ဘူးရဲ႕ အေပၚဘက္မွာ တစ္ခါ ထပ္ျပီး သတိေပးထားတာက ဒီလုုိပါ။
"Warning
Inhaling even small amounts of the toxic chemicals in tobacco smoke can trigger sudden blood clots, heart attacks and strokes."
(သတိ။ ။ ေဆးရြက္ၾကီးမီးခုုိးေငြ႕မွာ ပါဝင္တဲ့ အဆိပ္အေတာက္ျဖစ္ေစတဲ့ ဓာတုုပစၥည္းပမာဏအနည္းငယ္ ရွဴရိႈက္မိရင္ေတာင္ ရုုတ္တရက္ ေသြးခဲျခင္း၊ ႏွလံုုးေရာဂါနဲ႔ ေလသင္တုုန္းတိုု႔ကိုု ျဖစ္ေပၚေစႏိုုင္ပါတယ္။) 

အထက္ပါအတိုုင္း ဆိုုးက်ဳိးေတြကိုု သင္ခန္းစာယူစဖြယ္ တုုိတုုိတုုတ္တုုတ္ တင္ျပထားျပီး ေဆးလိပ္ျဖတ္ခ်င္လာေအာင္ ဆဲြေဆာင္ထားပါေသးတယ္။ ေဆးလိပ္ေငြ႕ဟာ အင္မတန္ ဆိုုးက်ဳိးေတြေပးၾကာင္းကိုု ေျပာျပထားပါတယ္။
.
ဒါေပမယ့္ ေဆးလိပ္ေသာက္သူအမ်ားစုုက ေဆးလိပ္ကိုု မျဖတ္လုုိၾကတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ အခုု ေပါင္းေနက် သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္က ေဆးလိပ္ေသာက္တတ္သူပါ။ "ေဆးလိပ္ျဖတ္ေတာ့ေလကြာ။ မင္းအတြက္ မေကာင္းဘူး။" လိုု႔ သူ႕ကိုု ေျပာေလတိုုင္း "ျဖတ္ေတာ့မယ္ကြ။ ဒါ ေနာက္ဆံုုးတစ္ဘူးပဲ။ ဒီတစ္ဘူးကုုန္ရင္ ငါ လံုုးဝ မေသာက္ေတာ့ဘူး။" လိုု႔ ျပန္ေျပာတတ္ေလရဲ႕။ ဒါေပမယ့္ သူ႕ လက္က်န္တစ္ဘူးက ဘယ္ေတာ့မွ မကုုန္ခဲ့။ ဟိုုတစ္ေခါက္တုုန္းကေတာ့ သူ ေဆးလိပ္ျဖတ္လုုိက္ျပီလိုု႔ ဆိုုတယ္။ ေဆးလိပ္ေသာက္ခ်င္စိတ္ မျဖစ္ေစႏိုုင္ေအာင္ ဆရာဝန္က သူ႔လက္မွာ ပလာစတာတစ္ခုုနဲ႔ ကတ္ျပီး ေဆးထည့္ေပးထားတာေတြ႕တယ္။ ဒါကိုု သံုုးထားရင္ ေဆးလိပ္ျပတ္တာ ျမန္တယ္ဆိုုပဲ။ သိပ္မၾကာပါဘူး။ သူ ေဆးလိပ္ ျပန္ေသာက္တယ္။ အခုုလည္း ေဆးလိပ္ျဖတ္ဖိုု႔ ေျပာမိရင္ "လက္က်န္တစ္ဘူး ကုုန္ရင္ ေနာက္ထပ္ မေသာက္ေတာ့ဘူးကြာ။" လိုု႔ ခါတုုိင္းလိုု ေျပာေနက်။ ဒါေပမယ့္ တစ္ႏွစ္ေက်ာ္သာ ၾကာလာတယ္။ သူ႔ လက္က်န္ စီးကရက္ဘူးက ကုုန္မသြားခဲ့။ သူလည္း ေသာက္ျမဲတုုိင္း ေသာက္ေနဆဲ။
.
ေဆးလိပ္ေသာက္တာဟာ အမွန္တကယ္ ေဆးလိပ္ေသာက္သူ (active smoker) နဲ႔ ေဆးလိပ္ေငြ႕ ရွဴရႈိက္မိသူ (passive smoker) ႏွစ္ဦးလံုုးအတြက္ ဆိုုးက်ဳိးက အတူတူျဖစ္တယ္လိုု႔ ဆိုုပါတယ္။ ဒီေတာ့ အေကာင္းဆံုုးက ေဆးလိပ္ကိုု ကိုုယ္တိုုင္လည္း မေသာက္သလိုု ေဆးလိပ္ေငြ႕ကိုုလည္း တစ္ဆင့္ မရွဴရွဴိက္မိဖိုု႔ သတိျပဳေရွာင္ရွားႏိုုင္ဖိုု႔ပါ။ ေဆးလိပ္ထက္ပိုုဆိုုးတဲ့ ေဆးေျခာက္တိုု႔၊ ဘိန္းတိုု႔ဆိုုတာေတြကေတာ့ အနားေတာင္မွ မသိေလ ေကာင္းေလေပါ့ဗ်ာ။ "ေရွာင္ေလေဝးေဝး မူးယစ္ေဆး" ဆိုုသလိုုမ်ဳိး "ေရွာင္ေလေဝးေဝး ေဆးလိပ္ေဘး" "ေရွာင္ေလေဝးေဝး စီးကရက္ေဘး" ဆိုျပီး ထပ္ခဲြေျပာဖိုု႔ လိုုဦးမယ္ ထင္ပါ့။
.
ေလးစားစြာ
.
ဇဲြသစ္ (ရမၼာေျမ)
၁၀.၈.၂၀၁၆ (ဗုုဒၶဟူးေန႔)

"Open Day"

ပံုုမွန္အားျဖင့္ ဘာသာရပ္အမ်ားစုုအတြက္ စေန၊ တနဂၤေႏြေန႔ေတြမွာ ေက်ာင္းပိတ္ေနက် ျဖစ္ပါတယ္။ တနလၤာကေန ေသာၾကာေန႔အထိ ရံုုးဖြင့္ရက္အတြင္း ပံုုမွန္ ေက်ာင္းဖြင့္တတ္ပါတယ္။ အဲဒီရက္ေတြမွာဆိုု ေက်ာင္းလာတက္တဲ့ ေက်ာင္းသား၊ ေက်ာင္းသူေတြ၊ ဆရာ၊ ဆရာမေတြ၊ အျခားတကၠသိုုလ္ဝန္ထမ္းေတြ တရံုုးရံုုး ျဖစ္တတ္သေလာက္ ဒီလိုု စေန၊ တနဂၤေႏြရက္ေတြမွာ တစ္ခ်ဳိ႕ဘာသာရပ္ ယူတဲ့ ေက်ာင္းသား၊ေက်ာင္းသူရာဂဏာန္း မျပည့္တျပည့္၊ ဆရာ၊ဆရာမအခ်ဳိ႕၊ စာၾကည့္တုုိက္ဝန္ထမ္းအခ်ဳိ႕နဲ႔ စာၾကည့္တုုိက္လာသံုုးတဲ့ ေက်ာင္းသား၊ေက်ာင္းသူအခ်ဳိ႕တိုု႔သာ တကၠသိုုလ္ပုုရဝုုဏ္ထဲမွာ ေတြ႕ရတတ္ေလေတာ့ ေျခာက္ေျခာက္ကပ္ကပ္ ျဖစ္လြန္းေနတတ္သေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ၾသဂုုတ္လ (၇) ရက္ေန႔ျဖစ္တဲ့ ဒီေန႔ေလးကေတာ့ အေတာ္ ထူးျခားေနေလရဲ႕။ တနဂၤေႏြေန႔ျဖစ္ေပမယ့္ တကၠသိုုလ္ပုုရဝုုဏ္ထဲမွာ အင္မတန္ လူစည္ကားတဲ့ ေန႔တစ္ေန႔ ျဖစ္ပါတယ္။
.
ဒီေန႔ကိုု "Open Day" လုုိ႔ အမည္ေပးထားပံုုေလးက ရိုုးရိုုးေလးေပမယ့္ ထူးျခားေနသေယာင္ေယာင္ရယ္။ Open Day ဆိုုေတာ့ တစ္ခ်ဳိ႕ေတြက ဒီေန႔မွ တကၠသိုုလ္စတက္ရတဲ့ "အဖြင့္ေန႔" ကိုုပဲ ဆိုုလိုုေလသလားလုုိ႔ သိုု႔ေလာသိုု႔ေလာ ျဖစ္မိၾကပါမယ္။ ဒါေပမယ့္ တကၠသိုုလ္ပထမေန႔ကိုု ဆိုုလိုုတာ မဟုုတ္ပါဘူး။ အမွန္ေတာ့ ဒီပညာသင္ႏွစ္ဝက္အတြက္ တကၠသိုုလ္ျပန္ဖြင့္တာ ဒီသီတင္းပတ္က ႏွစ္ပတ္ေျမာက္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ "အဖြင့္ေန႕" လိုု႔ ဘာေၾကာင့္ေခၚေသးသတုုန္းလိုု႔ ေမးခ်င္ၾကပါလိမ့္မယ္။ ဟုုတ္ပါတယ္ ... ။ အဖြင့္ေန႔ေတာ့ အဖြင့္ေန႔ေပါ့။ သိုု႔ေပမယ့္ ဒီေန႔ ဖြင့္ျပလုုိက္တဲ့ ပံုုစံမ်ဳိးေလးက စိတ္ဝင္စားစရာပါပဲ။ လာထရုုတ္တကၠသိုုလ္မွာ ရွိတဲ့ ပညာရပ္ဆိုုင္ရာဌာနအသီးသီးက သတ္မွတ္အခန္းေတြနဲ႔ သတ္မွတ္ေနရာေတြမွာ ေစတနာ့ဝန္ထမ္းေက်ာင္းသား၊ေက်ာင္းသူေတြ၊ ဝန္ထမ္းေတြနဲ႔ ဆရာ၊ဆရာမေတြက လာေရာက္ေလ့လာတဲ့ ၾကီးငယ္ရြယ္လတ္ ပုုဂၢိဳလ္ေတြကိုု သိလိုုသမွ်ကိုု စိတ္ရွည္လက္ရွည္ ကူညီရွင္းျပေပးတဲ့ ပဲြျဖစ္ပါတယ္။ ဒီဌာနေတြက ေပးေနတဲ့ ဘဲြ႕ေတြအေၾကာင္း၊ ဘယ္လုုိ ဆက္သြယ္တက္ေရာက္ႏိုုင္မယ္ဆိုုတဲ့အေၾကာင္း စိတ္ဝင္စားဖြယ္ ရွင္းလင္းတင္ျပထားတဲ့ လက္ကမ္းစာေစာင္ေတြလည္း ရယူႏိုုင္ၾကပါတယ္။
.
စာၾကည့္တုုိက္အေရွ႕နားမွာေတာ့ တိုုက္ရိုုက္ထုုတ္လႊင့္ေနတယ္လိုု႔ ထင္ရတဲ့ ရုုပ္သံတစ္ခုုက တစ္ခ်ဳိ႕ပုုဂၢိဳလ္ေတြနဲ႔ အင္တာဗ်ဴးလုုပ္ျပီး တင္ဆက္ေနတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ စာၾကည့္တုုိက္အေရွ႕ က ဝက္ဝိုုင္းသ႑ာန္ျမက္ခင္းျပင္ေပၚမွာ ခန္႔ခန္႔ထည္ထည္ လုုပ္ထားျပီး ေရႊ႕ေျပာင္းႏိုုင္တဲ့ ပိုုက္ကြန္ပါ ေဘာလံုုးဂိုုးေပါက္တစ္ခုု လုုပ္ထားပါတယ္။ တစ္ခ်ဳိ႕ကေလးေတြက ဒီျမက္ခင္းျပင္ေပၚမွာ တေပ်ာ္တပါး ေဆာ့ကစားေနၾကတယ္။ စာၾကည့္တုုိက္နဲ႔ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုုင္က စားေသာက္ဆိုုင္ေတြရွိတဲ့ အက္ဂိုုရာဘက္ျခမ္းကလဲြျပီး တျခားဘက္ေတြမွာေတာ့ ဘာသာရပ္အသီးသီးနဲ႔ သက္ဆိုုင္တဲ့ ဌာနတစ္ခ်ဳိ႕၊ ပညာသင္ဆုုနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ သိႏိုုင္တဲ့ ေနရာေတြ၊ ေက်ာင္းသားသမဂၢနဲ႔ပတ္သက္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြ ေပးတဲ့ ေနရာ စသည္ျဖင့္ စံုုလိုု႔ပါပဲ။ ဒါ့အျပင္ စာၾကည့္တုုိက္ေရွ႕ ျမက္ခင္းျပင္ရဲ႕ ေလးဘက္ေလးတန္မွာ ဆင္ထားတဲ့ ေဆာင္းေဘာက္ေတြဆီက ျမဴးၾကြတဲ့ သီခ်င္းသံကလည္း ပဲြကိုု ပိုုျပီး အသက္ဝင္ေစပါတယ္။ ဒီေန႔က လူေတြမ်ားေတာ့ ေက်ာင္းပိတ္ရက္ေတြမွာ ပိတ္ေနက် ဆိုုင္ေတြေတာင္ အေရာင္းသြက္ေနတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ တကၠသိုုလ္ရဲ႕ ပင္မေနရာေတြတင္မကပါဘူး။ စာၾကည့္တုုိက္ေဘးနားက အေဆာက္အဦ၊ သူ႕ေနာက္ဘက္က အေဆာက္အဦေတြ၊ အျခား စာၾကည့္တုုိက္နဲ႔ နီးတဲ့ ဥပေဒဌာနစတဲ့ ေနရာေတြမွာလည္း ဌာနက ေပးႏိုုင္တဲ့ ဘဲြ႕ေတြအေၾကာင္း၊ ဘာသာရပ္ေတြအေၾကာင္းကိုု ဗန္းခင္းျပေနၾကေလရဲ႕။
.
လာေရာက္ေလ့လာၾကည့္ရႈသူေတြက အစံုုပါဝင္ပါတယ္။ အထက္တန္း တက္ေရာက္ေနတဲ့ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေတြကိုု အုုပ္စုုလုုိက္ေတြ႕ရသလိုု မိဘညီအစ္ကိုုေမာင္ႏွမတစ္ခ်ဳိ႕လည္း အတူပါလာၾကတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ သက္လတ္ပိုုင္းနဲ႔ သက္ၾကီးပိုုင္းေတြလည္း ေတြ႕ရပါတယ္။ ေဒသခံေတြမ်ားေပမယ့္ ေဒသခံမဟုုတ္သူေတြလည္း အေတာ္ေလး ေတြ႕ရပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုုိ႔လိုု ဒီတကၠသိုုလ္မွာ တက္ေရာက္ေနဆဲ ေက်ာင္းသား၊ေက်ာင္းသူေတြကလည္း ပါဝင္ေနၾကပါတယ္။ ၾကည့္ရတာ ဒီပဲြကုုိ လုုပ္ႏုုိင္ဖုုိ႔ တကၠသိုုလ္အေနနဲ႔ အေတာ္ေလး ျပင္ဆင္ထားရမယ့္ ပံုုပါပဲ။ အထူးသျဖင့္ ဒီပဲြလုုပ္မယ့္ အစီအစဥ္ေတြကိုု လူထုုဆီ ၾကိဳတင္ အသိေပးထားခဲ့ရပါလိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ဒီေန႔လုုိ စည္ကားခဲ့တာ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။
.
အမွန္ေတာ့ ဒီပဲြမ်ဳိးကိုု ျမန္မာႏိုုင္ငံမွာလည္း ေတြ႕ရတတ္ပါတယ္။ ဖံြ႕ျဖိဳးျပီးႏိုုင္ငံတစ္ခုခုုက တက္ၠသိုုလ္ၾကီးတစ္ခုုခုု (သိုု႔မဟုုတ္) တကၠသိုုလ္ေတြစုုေပါင္းျပီး "ပညာေရးပဲြေတာ္" (သိုု႔မဟုုတ္) "တကၠသိုုလ္ေတြကိုု ဗန္းခင္းျပတဲ့ ပဲြ" မ်ဳိးပါပဲ။ ျပည္ပမွာ ပညာဆက္လက္ဆည္းပူးလုုိသူေတြအတြက္ ဒီလိုုပဲြမ်ဳိးက အင္မတန္ ဗဟုုသုုတတိုုးေစပါတယ္။ ကိုုယ္စိတ္ဝင္စားတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကိုု ေဆြးေႏြးတုုိင္ပင္ႏိုုင္ၾကပါတယ္။ ကိုုယ္ေလွ်ာက္ရမယ့္ လမ္းေၾကာင္းေတြကိုု ျမင္သြားႏိုုင္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အင္မတန္အက်ဳိးရွိတဲ့
"ပညာေရးကိုု ဗန္းခင္းျပတဲ့ ျပပဲြ" ေတြလုုိ႔ ေခၚႏိုုင္ၾကမွာပါ။
.
ဒီေန႔ လာထရုုတ္တကၠသိုုလ္မွာ လုုပ္တဲ့ "ပညာေရးကိုု ဗန္းခင္းျပတဲ့ ျပပဲြ" ကေတာ့ ေဒသခံေတြနဲ႔ ၾသစေၾတးလ်ႏိုုင္ငံမွာ ေျပာင္းေရြ႕ေနထိုုင္ေနတဲ့ ၾသစေၾတးလ်ႏိုုင္ငံသားေတြအတြက္ အဓိက ရည္ရြယ္တာ ေတြ႕ရပါတယ္။ တကၠသိုုလ္အေနနဲ႔ "ငါတိုု႔ေတြက ဒါေတြကိုုေတာ့ ေပးႏိုုင္တယ္။ မင္းတိုု႔ စိတ္အားထက္သန္ရာ ပညာေရးခရီးလမ္းကိုု ၾကိဳက္သလိုု ေရြးၾကပါ။" လိုု႔ ပြင့္လင္းျမင္သာစြာ ေရြးခ်ယ္ခြင့္ ျပဳလိုုက္တဲ့ သေဘာပါပဲ။ ဒီေတာ့ ဒီေန႔ ျပဳလုုပ္တဲ့ Open Day ဆိုုတာ "ပညာရပ္ေတြကိုု ပြင့္လင္းျမင္သာစြာ ဗန္းခင္းျပလုုိက္တဲ့ ေန႔" လုုိ႔ပဲ အဓိပၺာယ္ဖြင့္ဆိုုရမယ္ ထင္ပါတယ္။ ဒီေန႔ပဲြကိုု တက္ေရာက္ျဖစ္ခဲ့ၾကတဲ့ ၾကီးငယ္ရြယ္လတ္ေတြထဲက ဘယ္ႏွစ္ရာခုုိင္ႏႈန္းေသာ ပုုဂၢိဳလ္ေတြ ဒီေန႔ပဲြရဲ႕ ညိႈ႕ငင္ဖမ္းစားမႈကိုု ခံလုုိက္ရမယ္ေတာ့ မသိ။ ဒါေပမယ့္ သူတိုု႔အတြက္ အမွတ္တရ ေန႔ရက္တစ္ရက္ေတာ့ ျဖစ္ခဲ့ၾကမွာ အမွန္ပါပဲ။
.
ေလးစားစြာ
.
ZT (RMM)
7.8.2016 (Sun)

ကတိ

"ကတိစကားဆိုုတာ ျဖတ္ကူးဖိုု႔ မေကာင္းတဲ့ တံထားေလးတစ္ခုုပါ" တဲ့။ ဖတ္ခဲ့ဖူးတဲ့ ဆိုုရိုုးစကားေလးတစ္ခုုပါ။ တစ္စံုုတစ္ေယာက္ကိုု လြယ္လြယ္ ကတိစကားမဆိုုဖုုိ႔ ဒီစကားေလးက သတိေပးေနသလိုုပါပဲ။

တစ္ခါတစ္ရံ တစ္ဖက္လူအတြက္ တစ္ခုုခုု လုုပ္ေပးဖုုိ႔ ကတိေတြ ေပးမိျပီးခါမွ အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ ကတိအတိုုင္း မျဖည့္ဆည္းႏိုုင္ ျဖစ္တတ္ၾကပါတယ္။

ဒီလုုိမ်ဳိး ကိုုယ္ေပးထားတဲ့ ကတိေတြ မတည္ႏိုုင္လိုုက္တဲ့အခါမွာ ကုုိယ့္ကိုုယ္ကိုုယ္ အျပစ္တင္မိစျမဲပါပဲ။ ေနာင္တရတတ္စျမဲပါပဲ။ 

ကိုုယ္ပဲ စိတ္မေကာင္းျဖစ္မိတာ မဟုုတ္ပါဘူး။ ကတိစကား လက္ခံလုုိက္သူေတြ အေနနဲ႔လည္း ကတိစကားအတိုုင္း တစ္ဘက္လူက ျဖည့္ဆည္းေပးလာႏိုုးႏိုုး ေစာင့္စားရတာ အေမာပါပဲ။ ေနာက္ဆံုုး ကတိမတည္တဲ့အခါ ဒီလူ႔အေပၚ ယံုုၾကည္မႈေပ်ာက္ဆံုုးသြားတတ္ပါတယ္။ စိတ္ထဲမွာ မျမင္ႏိုုင္တဲ့ ဆူးေလးတစ္ေခ်ာင္း စိုုက္ဝင္သြားတတ္ပါတယ္။ ဒီလူဟာ "ကတိမတည္တဲ့ သူ" ၊ "မယံုုၾကည္ရတဲ့ သူ" ဆိုုျပီး စိတ္ထဲ ေတးမွတ္သြားတတ္ၾကပါတယ္။ 

ဒီေတာ့ ကတိစကားဟာ ထိလြယ္ရွလြယ္ ျဖစ္လြန္းတဲ့ သေဘာရွိပါတယ္။ လြယ္လြယ္နဲ႔ ကတိစကားမဆိုုဖိုု႔ လူတိုုင္း သတိျပဳသင့္လွပါတယ္။

အခုုေနာက္ပိုုင္းမွာ ကိုုယ္ကိုုယ္တိုုင္လည္း လြယ္လြယ္ ကတိေတြ မေပးမိေအာင္ အထူး ဂရုုစိုုက္ျဖစ္ပါတယ္။ ကိုုယ္အမွန္တကယ္ လုုပ္ႏုုိင္မယ့္ ကိစၥမ်ဳိးမွာမွ ကတိေတြ ေပးျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီၾကားထဲ တစ္ခါတစ္ရံ ကတိမတည္ႏိုုင္ခဲ့တာလည္း အနည္းအက်ဥ္း ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒီအတြက္လည္း သက္ဆိုုင္သူေတြအေပၚ အင္မတန္ အားနာရပါတယ္။

"မင္းမွာ သစၥာ လူမွာ ကတိ" 

"ကတိသစၥာ၊ တည္ေသာခါဝယ္
ၾသဇာေလးနက္၊ ေပၚဆီတက္၍
ႏြယ္ျမက္သစ္ပင္၊ ေဆးဖက္ဝင္ဧ။္" 

... စတဲ့ စကားေတြဟာ ျမန္မာေက်ာင္းသား၊ေက်ာင္းသူေတြ ျမန္မာစာ စာစီစာကံုုးေရးတဲ့အခါ ကိုုးကားသံုုးႏိုုင္ဖုုိ႔ ႏႈတ္တုုိက္အာဂံုုေဆာင္ထားတတ္ၾကတဲ့ စကားေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတြက လူေတြအတြက္ ကတိစကားရဲ႕ အေရးပါမႈကိုု မီးေမာင္းထုုိးျပေနပါတယ္။ 

ဒီစကားေတြကိုု ညႊန္းဆိုုကိုုးကားစရာေတြအျဖစ္ စာစီစာကံုုးေတြနဲ႔ အျခားစာေပေတြမွာသာ သံုုးစဲြႏုုိင္တာတင္မက လက္ေတြ႕ဘဝမွာပါ လုုိက္နာက်င့္သံုုးျဖစ္ၾကရင္ အားလံုုးအတြက္ အင္မတန္ ေကာင္းပါလိမ့္မယ္။ ကိုုယ္တိုုင္လည္း ကတိတည္တဲ့သူျဖစ္ေအာင္ ၾကိဳးစားလ်က္ပါ။ ဒါေပမယ့္ ကတိစကားဆိုုတဲ့ တံတားကိုု ျဖတ္ကူးသင့္၊ မသင့္၊ ျဖတ္ကူးႏိုုင္၊မကူးႏိုုင္ဆိုုတဲ့ကိစၥကိုု ဒီတံထားေပၚ မေရာက္ခင္ကတည္းက ေလးနက္စြာ ၾကိဳတင္စစ္ေဆးအကဲျဖတ္ဖုုိ႔ ကၽြန္ေတာ္တိုု႔ သတိရသင့္ပါတယ္။
ေလးစားစြာ

ဇဲြသစ္(ရမၼာေျမ)
၉.၈.၂၀၁၆ (အဂၤါေန႔)

သန္းေခါင္စာရင္းႏွင့္ ေတြးမိေတြးရာ

အခုုအခ်ိန္ဟာ ၾသစေၾတးလ်တစ္ႏိုုင္ငံလံုုးမွာ သန္ေခါင္စာရင္းေကာက္ေနတဲ့အခ်ိန္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေန႔ သန္းေခါင္စာရင္းအတြက္ တစ္ဦးခ်င္းျဖည့္စြက္ရမယ့္ ပံုုစံစာရြက္ေတြကိုု သန္းေခါင္စာရင္းကိစၥအတြက္ ေလ့က်င့္ေပးထားတဲ့ အသက္ (၃၀) ခန္႔ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦး ေက်ာင္းေဆာင္သိုု႔ လာေပးပါတယ္။ ဒါကိုု လူတိုုင္း မျဖစ္မေန ျဖည့္ရမယ္။ အင္တာနက္ဝက္ဘဆိုုဒ္ကေနတစ္ဆင့္ ျဖည့္ႏိုုင္တယ္။ အင္တာနက္ကေန မျဖည့္ခ်င္ဘူးဆိုုရင္ သူ ေပးလာတဲ့ ပံုုစံထဲမွာသာ ျဖည့္ျပီး ဗုုဒၶဟူးေန႔မွာ ျဖည့္ျပီးသား ပံုုစံေတြကိုု သူကိုုယ္တုုိင္ျပန္လာသိမ္းမယ္လိုု႔ ေျပာပါတယ္။ ဒီသန္းေခါင္စာရင္းကိုု ၾသစေၾတးလ်ႏိုုင္ငံအတြင္းမွာ ေရာက္ေနတဲ့ ႏိုုင္ငံသားေရာ၊ ႏိုုင္ငံသားမဟုုတ္သူေတြပါ လူတိုုင္းေစ့ ၾသဂုုတ္လ (၉) ရက္ေန႔ ညမွာ တစ္ျပိဳင္တည္း ျဖည့္စြက္ျပီး ေနာက္ေန႔မွာ ျဖည့္ျပီးသားပံုုစံကိုု မဆိုုင္းမတြ ျပန္ေပးရပါမတဲ့။ မျဖည့္တဲ့သူေတြက တစ္ေန႔ကိုု ၾသစီေဒၚလာ (၁၈၀) ေပးရပါမယ္တဲ့။ ျမန္မာေငြနဲ႔ဆိုုရင္ေတာ့ တစ္ေန႔ကိုု တစ္သိန္းခဲြေက်ာ္ေက်ာ္ ဒဏ္ေၾကးေဆာင္တာနဲ႔ ညီမွ်ပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမယ့္ ေနာက္က်လိုု႔ ဒဏ္ေငြသာေဆာင္ျပီး သတ္မွတ္ပံုုစံမျဖည့္စြက္လုုိက္ဘဲ ဒီကိစၥမျပီးသြားႏိုုင္ပါဘူး။ ေနာက္က်ေနရင္လည္း သတ္မွတ္ဒဏ္ေငြကိုု ေပးေဆာင္ျပီး သတ္မွတ္ပံုုစံကိုု ျဖည့္ေပးရဦးမွာပါ။ ဒီေတာ့လည္း ဘယ္သူေတြမ်ား ဒီသန္းေခါင္စာရင္းပံုုစံကိုု မျဖည့္ဘဲ ေနပါေတာ့မလဲ။ ျဖည့္ၾကေပမေပါ့ဗ်ာ။

Ramree Island on the literary stage of the world (Full English-version article)

Ramree Island on the literary stage of the world

(ကမာၻ႕စာေပစင္ျမင့္ထက္မွ ရမ္းျဗဲကၽြန္းအေၾကာင္း)

byZwe Thit (Rammarmray)

Ramree Island is the biggest island in Myanmar, with a width of 1350 square kilometres which is nearly twofold of the size of the Republic of Singapore. With a wealth of natural resources like natural gas and petroleum nowadays, it is also now known for Shwe Gas Project at Kyaukphru at the northwestern part of the island, for which there have been a lot of complaints arising from local people.

This island is also famous for the Ramree Island Battle during the Second World War between the Japanese Army and the Allied Troops in 1945. It has been even more vivid in the minds of the people all over the world for ''Most number of fatalities in a crocodile attack” as recorded in the Guinness Book of Records. While the Japanese Army were retreating into the jungle, nearly 1000 Japanese soldiers were killed by saltwater crocodiles there.

This fateful event has inspired several writers all over the world for decades. As a result, they wrote novels and novelettes on the scenes. Some of them are as follows:

1) Dragon of the Mangroves (Yasuyuki Kasai)

2) Meat (Lee Laughead)

3) Sunset on Ramree (Robert Appleton)

4) The Mangroves (John L. Cambell)

They are popular books among the world readers, especially Sunset on Ramree by Robert Appleton which won EPIC Award in 2011. Out of the four books, the first one "Dragon of the Mangroves" was written by a Japanese writer. The second and third books are novelettes while the other two are novels.

Recently, I heard a good piece of news concerning the Ramree Island. A famous Hollywood film company named "Erik Sun Productions" will come to Ramree Island and make a film about the Guinness-recorded crocodile attack on the Japanese soldiers and the Ramree Island Battle according to a piece of news on Pyi Myanmar Journal dated 26^th March, 2015.The title of the movie will be "Into the Quagmire". No doubt it will be a good movie! Ramree Island is a beautiful island. It is expected that its beautiful spots will also be seen along with some exciting plots in the forthcoming movie.

သုုေတသနက်မ္းျပဳမဟာဘဲြ႕ ႏွင့္ ဘာသာရပ္အထူးျပဳမဟာဘဲြ႕အေၾကာင္း

ကၽြန္ေတာ္ ဒီေဆာင္းပါးကိုု ေရးရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းကိုု ေျပာရရင္ ပညာသင္ဆုုေလွ်ာက္ဖိုု႔ ၾကိဳးစားျပင္ဆင္ေနတဲ့ ညီမတစ္ေယာက္ရဲ႕ ေမးခြန္းက စတယ္လိုု႔ ဆုုိရမွာပါ။ သူက ၾသစေၾတးလ်ႏိုုင္ငံမွာ ပညာသင္ဆုုနဲ႔ မဟာဘဲြ႕လာတက္ႏိုုင္ဖိုု႔ ၾကိဳးစားေနသူပါ။ ကၽြန္ေတာ္ကိုုယ္တိုုင္ကလည္း ပညာသင္ဆုုနဲ႔ မဟာဘဲြ႕ လာတက္ေနသူတစ္ေယာက္ျဖစ္ျပီး ေနာက္ဆံုုးပညာသင္ႏွစ္ဝက္မွာ သင္ယူေနသူတစ္ေယာက္ ျဖစ္ေလေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တက္ေရာက္ေနတဲ့ တကၠသိုုလ္မွာ ကိုုယ္တုုိင္ေလ့လာမွတ္သားဖူးတာေတြကိုု မ႑ိဳင္ျပဳျပီး သုုေတသနက်မ္းျပဳမဟာဘဲြ႕ (Master by research) နဲ႔ ဘာသာရပ္အထူးျပဳမဟာဘဲြ႕ (Master by coursework) ဘယ္လိုုကြာလဲ ဆိုုတာကိုု တင္ျပလိုုပါတယ္။ ေမးခြန္းေမးလာတဲ့ ညီမကိုု ေျဖခဲ့တဲ့ အေျဖကိုု အက်ယ္ခ်ဲ႕ျပီး ျပည့္စံုုေအာင္ ျဖည့္စြက္ျပီး ဒီေဆာင္းပါးကိုု ေရးပါတယ္။ 

ဒီေဆာင္းပါးထဲမွာ မဟာဘဲြ႕ေတြနဲ႔ပတ္သက္ရင္ ယတိျပတ္မွန္ကန္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကိုု အလံုုးစံုု ျခံဳငံုုမိေအာင္ မတင္ျပႏိုုင္ေၾကာင္း ၾကိဳတင္ဝန္ခံလုုိပါတယ္။ တစ္ေက်ာင္းတစ္ဂါထာ တစ္ရြာတစ္ပုုဒ္ဆန္းဆိုုသလိုု ၾသစေၾတးလ်တစ္ႏိုုင္ငံတည္းက တကၠသိုုလ္ခ်င္းအတူတူမွာေတာင္ Credit နဲ႔ Unit ပံုုစံမတူသလိုု တျခား ကဲြျပားတာေတြလည္း အေတာ္ေလး ရွိပါလိမ့္မယ္။ တျခားႏိုုင္ငံေတြနဲ႔ဆိုု ပိုုျပီး မတူတာေတြ ရွိေနမွာပါ။ ဥပမာ - ဂ်ပန္ႏိုုင္ငံမွာ မဟာဘဲြ႕ယူရင္ သုုေတသနစာတမ္းကိုု မျဖစ္မေနေရးရတယ္လိုု႔ ဆိုုပါတယ္။ ဒီဘဲြ႕ယူသုုေတသနစာတမ္း မေရးရင္ မဟာဘဲြ႕မရဘူးလိုု႔ ၾကားဖူးပါတယ္။ ၾသစေၾတးလ်မွာေတာ့ အဲလိုုမဟုုတ္ပါဘူး။ ယူတဲ့ဘဲြ႕အေပၚမွာမူတည္ျပီး ဘဲြ႕ယူက်မ္း ျပဳစုုရ၊ မျပဳစုုရဆိုုတာ ကြာျခားသြားပါတယ္။ ဒီေတာ့ တိတိက်က်ေျပာရရင္ ကၽြန္ေတာ္တက္ေရာက္ေနတဲ့ La Trobe University ရဲ႕ မဟာဘဲြ႕ ပံုုစံႏွစ္မ်ဳိးအေၾကာင္းကိုု ေလ့လာမွတ္သားမိသေလာက္ ရွင္းျပပါရေစ။

A Series of Lashes

Before father’s death, our family used to be wealthy. But when he died of leukemia, we were left with a few acres of arable land but with much debt which was up to our necks. As a result, mother had to take the role of breadwinner of the family.

I have six siblings. At that time, my eldest sister just passed Matriculation Examination. My two elder brothers also had to drop out of school. My two other elder sisters continued studying. I, the last but one child, was then 7 years old. My youngest brother was only 3 years of age. In fact, none of us was able to stand on our feet. So mother was in tight corner concerning the future prospects of her children.

Australia Awards Scholarship အတြက္ ေနာက္ဆံုုးအဆင့္ျဖစ္တဲ့ အင္တာဗ်ဴးေျဖဖိုု႔ ဘာေတြျပင္ဆင္သင့္ပါသလဲ

ၾသစေၾတးလ်အစိုုးရရဲ႕ ပညာသင္ဆုုတစ္ခုုျဖစ္တဲ့ Australia Awards Scholarship ကိုု ေျဖဆိုုရာမွာ အဆင့္ေတြ အေတာ္ေလး ျဖတ္ေက်ာ္ရပါတယ္။ ေနာက္ဆံုုးအဆင့္ကေတာ့ အင္တာဗ်ဴးေျဖတဲ့အဆင့္ပါ။ ဒီအဆင့္ကိုု ေရာက္လာျပီးေျဖဆိုုေတာ့မယ့္ ညီမတစ္ေယာက္က "ဒီအင္တာဗ်ဴးေျဖဖိုု႔ ဘယ္လုုိမ်ဳိး ျပင္ဆင္ရမလဲ" လိုု႔ ေမးလာလိုု႔ ကၽြန္ေတာ့္အေတြ႕အၾကံဳကိုု အေျခခံျပီး ေျဖျဖစ္ခဲ့တာကိုု အခုုျပန္တင္လိုုက္ပါတယ္။ အျခား လိုုအပ္မယ့္သူေတြအတြက္ တစ္စံုုတစ္ခုု အက်ဳိးျဖစ္ေစဖိုု႔ ရည္ရြယ္ပါတယ္။
..............................................
.
ကၽြန္ေတာ့္တုုန္းက ေျဖခဲ့ရတဲ့ အေတြ႕အၾကံဳကုုိ အေျခခံျပီး ျပန္ေျပာပါရေစ။ အခုု ညီမေျဖမယ့္ အင္တာဗ်ဴးပံုုစံလည္း ဒီပံုုစံအတုုိင္းပဲ ျဖစ္ေလာက္ပါတယ္။ 
.
ကၽြန္ေတာ့္တုို႔တုုန္းက အင္တာဗ်ဴးမေျဖခင္ အခန္းအျပင္နားေလးက သတ္မွတ္ေနရာေလးမွာ ထားထားေပးတဲ့ ကြန္ပ်ဴတာနဲ႔ အက္ေဆးတိုုတစ္ပုုဒ္ ေရးေစပါတယ္။ အက္ေဆးေခါင္းစဥ္က "မိမိေလးစားေသာေခါင္းေဆာင္တစ္ဦး" နဲ႔ အျခားေခါင္းစဥ္တစ္ခုုပါ။ အဲဒီႏွစ္ခုုထဲက တစ္ခုုကိုု ေရြးေျဖရပါတယ္။ အဲဒီမွာ ကိုုယ္ေလးစားတဲ့ပုုဂၢိဳလ္ကိုု ဘာေၾကာင့္ေလးစားရေၾကာင္း အက်ဳိးသင့္အေၾကာင္းသင့္ ျပန္ေျဖရပါတယ္။ သတ္မွတ္အခ်ိန္အတြင္း စာလံုုးေရအကန္႔အသတ္နဲ႔ ဒီအက္ေဆးကိုု ကြန္ပ်ဴတာနဲ႔ အျပီးေရးရပါတယ္။ 
.
ဒီတစ္ခုုေျဖျပီးရင္ ခဏေလး ထုုိင္ေစာင့္ရပါတယ္။ ျပီးမွ အင္တာဗ်ဴးအခန္းထဲမွာ အင္တာဗ်ဴးေျဖရပါတယ္။ အင္တာဗ်ဴးေမးတဲ့သူ သံုုးေယာက္ရွိတတ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုုင္ငံအတြက္ ပညာသင္ဆုုေရြးခ်ယ္ခ်ီးျမွင့္ေရးတာဝန္ခံ ၾသစေၾတးလ်လူမ်ဳိးတစ္ဦး၊ ၾသစေၾတးလ်သံရံုုးက အျခားပုုဂၢိဳလ္တစ္ဦး၊ ျမန္မာႏုုိင္ငံအတြက္ ပညာသင္ဆုုေရြးခ်ယ္ခ်ီးျမွင့္ေရးတာဝန္ခံ ျမန္မာလူမ်ဳိးတစ္ဦးတုုိ႔ ပါဝင္ပါတယ္။ 
.
သူတိုု႔ေတြ ေမးတာေတြ မွတ္မိသေလာက္ ျခံဳေျပာရရင္ ၁။ ၾသစေၾတးလ်ႏိုုင္ငံေရာက္သြားရင္ ဘယ္လုုိအခက္အခဲေတြ ရွိေလာက္မလဲ၊ ၂။ ဘာေၾကာင့္ ဒီပညာသင္ဆုုကိုု ေလွ်ာက္တာလဲ။ ၃။ ဘာေၾကာင့္ ဒီဘာသာရပ္ကိုု ေရြးခ်ယ္ေလွ်ာက္ျဖစ္တာလဲ။ ၄။ ပညာေတာ္သင္က ျပန္လာရင္ ျမန္မာႏိုုင္ငံအတြက္ ဘယ္လိုုမ်ဳိးအက်ဳိးျပဳႏိုုင္မယ္ ထင္တာလဲ။ ၅။ ေခါင္းေဆာင္မႈဆိုုတာ ဘယ္လိုုနားလည္လဲ ... စသည္ျဖင့္ ေမးပါတယ္။အမွန္ေတာ့ ပညာသင္ဆုုေလွ်ာက္လႊာမွာ ကိုုယ္ေရးလုုိက္တဲ့ အက္ေဆး ၄ ပုုဒ္မွာ ပါတဲ့အေၾကာင္းအရာေတြကိုု အေျခခံျပီး သူတုုိ႔ေတြ ကိုုယ့္ကိုု ေမးခြန္းေမးတာပါပဲ။ 
.
ေနာက္တစ္ခုုက leadership နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ စာေတြကိုုလည္း အတိုုင္းအတာတစ္ခုုထိ စိတ္ဝင္တစား ေလ့လာဖတ္ရႈထားဖုုိ႔လုုိပါတယ္။ (တအားၾကီးကၽြမ္းက်င္ထားဖုုိ႔ေတာ့ မလုုိအပ္ပါဘူး။) စာအုုပ္ဆိုုင္ေတြမွာ ဝယ္ယူရရွိႏိုုင္တဲ့ leadership နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အဂၤလိပ္မူရင္းစာအုုပ္ (သိုု႔မဟုုတ္) ျမန္မာျပန္စာအုုပ္တစ္ခ်ဳိ႕က အဲဒီအတြက္ ကူညီေပးပါလိမ့္မယ္။
.
ပညာသင္ဆုုေရြးခ်ယ္ေ၇းအဖဲြ႕က ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္ကိုု ေရြးခ်ယ္ဖိုု႔ဆံုုးျဖတ္တဲ့အခါမွာ ဒီေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္ ပညာကိုု တကယ္ၾကိဳးစားလိုုစိတ္ရွိရဲ႕လား၊ ကိုုယ္တတ္တဲ့ပညာနဲ႔ ကိုုယ့္ႏိုုင္ငံကိုု တကယ္အက်ဳိးျပဳလုုိစိတ္ေကာ ရွိရဲ႕လား၊ သူ႔ပညာေရးအသိုုင္းအဝိုုင္းကိုု အေျပာင္းအလဲျဖစ္ေစ၊ အက်ဳိးျပဳေစဖုုိ႔ ေခါင္းေဆာင္မႈအရည္အခ်င္းေကာ ရွိလား ဆိုုတာေတြကိုု အဓိကၾကည့္တယ္လုုိ႔ ယူဆရပါတယ္။ 
.
ဒီေတာ့ ပညာသင္ဆုုေလွ်ာက္လႊာမွာ ကိုုယ္ေရးလုုိက္တဲ့ အက္ေဆးေလးပုုဒ္ကိုု ျပန္ဖတ္ျပီး ဘယ္လုုိေမးလာရင္ ဘယ္လုုိျပန္ေျဖရင္ေကာင္းမယ္ဆိုုတာ ေတြးျပီးျပင္ဆင္ထားတာ ေကာင္းသလိုု တစ္ဘက္ကလည္း leadership နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ စာအုုပ္တစ္ခ်ဳိ႕ကိုု အတန္အသင့္ ဝယ္ယူေလ့လာထားတာ ေကာင္းပါလိမ့္မယ္။ 
.
ေနာက္ဆံုုးတစ္ခုု အၾကံျပဳလိုုတာက ကိုုယ့္ကိုုယ္ကိုုယ္ ယံုုၾကည္မႈရွိဖိုု႔နဲ႔ ရဲရဲေျဖဆိုုဖုုိ႔ပါ။ 
.
ကၽြန္ေတာ္ အၾကံေပးလိုုတာကေတာ့ ဒါပါပဲ ညီမ။ အဆင္ေျပေအာင္ျမင္ပါေစ။
.
TM

ေလာကငယ္တစ္ခုုလွေစဖိုု႔

ဒီေလာကငယ္တစ္ခုုမွာေပါ့ ...
ဆဲတဲ့သူ ဆဲၾက၊
ကဲြတဲ့သူ ကဲြၾက၊
လဲြတဲ့သူ လဲြၾက၊
မဲြတဲ့သူ မဲြၾက၊
မဲ့တဲ့သူ မဲ့ၾက၊
ရြဲ႕တဲ့သူ ရြဲ႕ၾက၊
ကဲ့ရဲ႕တဲ့သူေတြ ကဲ့ရဲ႕ၾက၊
မာန္မာနေတြ ေထာင္လႊားၾက၊
ပကာသနေတြ ေမာ္ၾကြားျပ၊
ပသာဒေတြက နည္းေလေတာ့
ထာဝရေအးျငိမ္းေရးအတြက္ ရင္ေလးစရာ ...
.
ႏြားေျခရာခြက္ထဲက ဖားသူငယ္လိုု
ဒီေလာကငယ္ထဲ
ေနရာကြက္ကေလးဟာ
တစ္ကမာၻအလား
ေမာဟရဲ႕ ေစစားခံရ
ဒါ ဘဝမဟုုတ္ေသးဘူး၊
ဒါ ပရေလာကလည္း မဟုုတ္ဘူး၊
ဒါ ေနရာကြက္ကေလး ...
တစ္ေန႔ေန႔ ထားခဲ့ရမယ့္
ကြက္ကြက္ကေလး တစ္ေနရာပါ၊
.
ကဲ ...
ဘာေတြကိုု ဖက္တြယ္ခ်င္မိေသးလဲ ...
ဘာေတြကိုု မက္ေနခ်င္မိေသးလဲ
မခ်န္ထားခင္အခ်ိန္ေလးမွာ
ဒီေလာကငယ္ေလးတစ္ခုုကိုု
အဆိပ္ေတြေကၽြးတာနဲ႔
အမိႈက္ေတြေပးတာ
ရပ္သင့္က ရပ္ပါ မိတ္ေဆြ ... ။
.
ဇဲြသစ္ (ရမၼာေျမ)
၂၄၊ ၇၊ ၂၀၁၆

ရခုုိင္ေတြက ရိုုင္းတယ္တဲ့လား

လြန္ခဲ့တဲ့ ဇြန္လ (၃၀) ရက္ေန႔က မဲလဘုုန္းျမိဳ႕လယ္မွာ ရွိတဲ့ RMIT တကၠသိုုလ္၊ ျမိဳ႕ထဲတကၠသိုုလ္ပုုရဝဏ္မွာ ရခိုုင္ပဋိပကၡအေျခအေနနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး Deaking University က ေဒါက္တာအင္ထနီေဝး (Dr. Anthony Ware) ရဲ႕ တင္ျပေဆြးေႏြးခ်က္ကိုု သြားနားေထာင္ျဖစ္ပါတယ္။ သူ တင္ျပေဆြးေႏြးခ်က္ေတြက အတိုုင္းအတာတစ္ခုုထိ ဘက္လိုုက္မႈကင္းတယ္လိုု႔ ယူဆမိပါတယ္။ (အက်ယ္ကိုု အခ်ိန္ရမွ ေရးပါဦးမယ္။) ၂၀၁၂ ခုုႏွစ္မွာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ရခုုိင္ပဋိပကၡနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး သူ မွတ္ခ်က္ျပဳတဲ့ အခ်က္ေတြထဲမွာ တစ္ခ်က္က ရခုုိင္ေတြဟာ ရိုုင္းတယ္၊ စိတ္လုုိက္မာန္ပါ လုုပ္တတ္လြန္းတယ္လိုု႔ ဆိုုၾကတယ္လုုိ႔ ပါပါတယ္။ သူ ကိုုးကားေျပာသြားတဲ့အထဲမွာ ဗိုုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းက "ရခုုိင္နဲ႔ ေျမြေပြးကိုု ေတြ႕ရင္ ရခုုိင္ကိုု အရင္သတ္။ ေျမြေပြးကိုု အရင္ မသတ္နဲ႔။" ဆိုုျပီး ေျပာခဲ့ဖူးတယ္ဆိုုတဲ့ တစ္ခ်က္လည္း ပါပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ သိသေလာက္ေတာ့ ဒီစကားကိုု ဗိုုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းေျပာခဲ့တယ္ဆိုုတဲ့အခ်က္ဟာ အျငင္းပြားဖြယ္ ျဖစ္ေနဆဲပါ။ ပဲြကိုု အတူတက္ေရာက္တဲ့ ဗမာသူငယ္ခ်င္းတစ္ခ်ဳိ႕ကလည္း ဒီစကားအပါအဝင္ ေဒါက္တာအင္ထနီရဲ႕ တင္ျပခ်က္အခ်ဳိ႕ဟာ ရခုုိင္နဲ႔ ဗမာကိုု ရန္တုုိက္ေပးေနသလုုိပဲလိုု႔ ျမင္ျပီး ေနာက္ဆံုုး အေမးအေျဖက႑မွာလည္း သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္က ေထာက္ျပေဝဖန္ခဲ့ပါေသးတယ္။ မစၥတာအင္ထနီက ဗုုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းေျပာခဲ့တယ္ဆိုုတဲ့ ဒီစကားကိုု ေျပာလိုုက္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ႕ ဘယ္ဘက္ေဘးနားတစ္ေယာက္ျခားမွာ ထုုိင္ေနတဲ့ ၾသစေၾတးလ်သူလုုိ႔ ထင္ရတဲ့ အဘြားၾကီးတစ္ေယာက္ စုုပ္တသပ္သပ္ ျဖစ္သြားေလရဲ႕။ မစၥတာအင္ထနီက သူ႕စကားရဲ႕ အျငင္းပြားဖြယ္အဓိပၺာယ္ျပႆနာကိုု မသိလိုု႔လား၊ သိသိၾကီးနဲ႔ အခ်ိန္ကိုု ငဲ့ကြက္ျပီး မေျပာဘဲခ်န္ထားခဲ့တာလား၊ ဒါမွမဟုုတ္ တကယ္ပဲ ရခုုိင္နဲ႔ ဗမာကိုု ရန္တုုိက္ေပးလိုုတဲ့ သေဘာလားေတာ့ မသိပါဘူး။ အေမးအေျဖက႑မွာ ဒီစကားပံုုရဲ႕ ဆိုုလိုုရင္းအဓိပၺာယ္က "ရခုုိင္ငွက္ေပ်ာ (ပင္) နဲ႔ ေျမြေပြးကိုု ေတြ႕ရင္ ရခုုိင္ငွက္ေပ်ာ (ပင္) ကိုု အရင္ ဓားနဲ႔ ခုုတ္၊ ျပီးမွ ေျမြေပြးကိုု သတ္" လိုု႔ ဆိုုလိုုေၾကာင္း၊ ရခုုိင္ငွက္ေပ်ာပင္က ထြက္တဲ့ အေစးနဲ႔ ေျမြေပြးအဆိပ္ ေျပေအာင္ ကုုသႏိုုင္တာမိုု႔ ဒီလိုုမ်ဳိး ရခုုိင္ငွက္ေပ်ာပင္ကိုု အရင္ ခုုတ္ရမွာျဖစ္ေၾကာင္း ကၽြန္ေတာ္ မွတ္သားမိသမွ် ျပန္လည္ရွင္းျပေဆြးေႏြးျဖစ္ေတာ့မွ ပရိသတ္အေတာ္မ်ားမ်ား ျပံဳးႏုုိင္၊ ရယ္ႏိုုင္ၾကပါေတာ့တယ္။ 

ကၽြန္ေတာ့္အျမင္ေတာ့ ရခုုိင္ေတြဟာ ပရိယာယ္သိပ္မရွိတတ္ၾကဘူး။ ဟန္ေဆာင္ပန္ေဆာင္ မေျပာတတ္ၾကဘူး။ မ်ားေသာအားျဖင့္ စိတ္ထဲမွာ ရွိတဲ့အတုုိင္း ဘြင္းဘြင္းရွင္းရွင္း ေျပာတတ္ၾကတယ္။ လိႈင္းသံေလသံဆူညံတဲ့ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္ကမ္းရိုုးတမ္းတေလ်ာက္မွာ ရွင္သန္ၾကီးျပင္းလာခဲ့ၾကေလေတာ့ ရခုုိင္လူမ်ဳိးအေတာ္မ်ားမ်ားဟာ လိႈင္းသံေလသံေက်ာ္ျပီး တစ္ဘက္လူၾကားႏိုုင္ေအာင္ အသံက်ယ္က်ယ္နဲ႔ စကားေျပာဆိုုတတ္တာ အက်င့္လုုိ ျဖစ္ေနၾကပါေသးသဗ်။ ဒီေတာ့လည္း ရိုုင္းတယ္လိုု႔ တခ်ဳိ႕ေတြက ထင္ျမင္ယူဆတတ္ၾကေလရဲ႕။ ဒါေပမယ့္ ကိုုယ့္ငါးခ်ဥ္ကိုုယ္ခ်ဥ္တယ္ပဲဆိုုဆိုု ရခုုိင္အမ်ားစုုဟာ ရိုုးသားပြင့္လင္းၾကသူေတြပါ။ မရိုုင္းတတ္ၾကပါဘူး။ 
၀၁၂ ရခုုိင္ပဋိပကၡျဖစ္ျပီးေနာက္ပိုုင္းမွာ ရခုုိင္ေတြကိုု အမ်ဳိးသားေရး ေရွ႕တန္းတင္လြန္းတဲ့ လူရိုုင္းေတြအျဖစ္ "ရိုု" ဘက္ေတာ္သားေတြက ကမာၻ႕အလယ္မွာ ပိုုမိုလံႈေဆာ္ေရးသားတင္ျပလာပါတယ္။ သိခဲ့ျမင္ခဲ့ၾကတဲ့အတုုိင္း ႏိုက္ဂ်ီးရီးယားက ခရစ္ယာန္ဘုုရားေက်ာင္းကိုု သူတိုု႔ႏိုုင္ငံသားဘိုုကိုုဟာရမ္အၾကမ္းဖက္သမားေတြ မီးရိႈ႕သတ္ထားတာေတြကိုု ရခုုိင္မွာ လုုပ္တယ္လိုု႔ ဆိုုလိုုဆိုု၊ အာရပ္မီဒီယာတစ္ခုုျဖစ္တဲ့ အယ္လ့ဂ်ာဇီရာ (Al Jazeera) က "ကန္႔လန္႔ကာေနာက္ကြယ္မွ လူမ်ဳိးတံုုးသတ္ျဖတ္မႈ" (Hidden Genocide) ေခါင္းစဥ္နဲ႔ မဟုုတ္မဟတ္ မီးေလာင္ရာေလပင့္လုုပ္လုုိလုုပ္နဲ႔ ဘာသာေရးအဓိကရုုဏ္းလိုုလိုု၊ လူမ်ဳိးေရးအဓိကရုုဏ္းလိုုလိုု ပံုေဖာ္လာခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီလုုိမ်ဳိး ပံုုေဖာ္ျပီး ဘဂၤါလီေတြဟာ ျမန္မာႏိုုင္ငံမွာ ဘယ္ေလာက္ထိေတာင္ အဖိႏွိပ္ခံရတယ္၊ ဘယ္လိုုခဲြျခားဆက္ဆံခံရတယ္ စသည္ျဖင့္ သူတိုု႔ေတြ ကမာၻကိုု ငိုုခ်င္းခ်ၾကတယ္။ ေျမျပင္အေျခအေနမွာေတာ့ အဲေလာက္ထိ အေျခအေန မဆုုိးမွန္း ရခုုိင္ျပည္နယ္က ဒုုကၡသည္စခန္းေတြဆီကိုု ေရာက္ဖူးသူေတြ ေျပာတာ၊ ေရးတာေတြကိုု ေတြ႕ျမင္ေနၾကရပါတယ္။ ဒီေတာ့ ႏိုုင္ငံတကာမ်က္ႏွာစာမွာ ရခုုိင္ေတြကိုု လူရိုုင္းေတြအျဖစ္ ျမင္လာျပီး ဘဂၤါလီေတြကိုုေတာ့ သနားစရာ ႏိုုင္ငံမဲ့ဒုုကၡသည္ေတြအျဖစ္ ျမင္လာၾကတာပါပဲ။ "ရိုု" ဘက္ေတာ္သားေတြရဲ႕ ဝါဒျဖန္႔မႈကိုုသာ ထိေတြ႕လာခဲ့ရတဲ့ ႏိုုင္ငံျခားသားေတြက ဒီလိုုမ်ဳိး မ်က္ရည္အတုုေနာက္ကြယ္က ပကတိအေျခအေနေတြကိုု မျမင္ႏိုုင္ၾကေတာ့ပါဘူး။ ရခိုုင္နဲ႔ ဘဂၤါလီ ဘက္ႏွစ္ဘက္လံုုးကိုု သမိုုင္းေၾကာင္းအရ မွ်တေအာင္ ျမင္တတ္ၾကည့္တတ္ေလာက္ေအာင္ ေလ့လာထားတဲ့ ႏိုုင္ငံျခားသားေတြသာ ပကတိအေျခအေနကိုု ျမင္ေအာင္ၾကည့္တတ္ၾကတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ 

လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္လနီးပါးေလာက္က ကၽြန္ေတာ့္အခန္းေဖာ္အိႏၵိယသူငယ္ခ်င္းက ေျပာလာပါတယ္။ သူလုုပ္ေနတဲ့ အခ်ိန္ပုုိင္းအလုုပ္မွာ ေဆာ္ဒီက လုုပ္ေဖာ္ကိုုင္ဖက္တစ္ေယာက္က ျမန္မာႏိုုင္ငံမွာ ဘဂၤါလီေတြကိုု ဘယ္လိုုဖိႏွိပ္ဆက္ဆံေၾကာင္း၊ ဘဂၤလီေတြ အမ်ားၾကီး အသတ္ခံရေၾကာင္း၊ ဒီလုုိမ်ဳိး လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကိုု ၾကားရတာ သူ အင္မတန္ စိတ္ပ်က္မိေၾကာင္း ညည္းတြားေျပာျပပါသတဲ့။ ဒီေတာ့ အခန္းေဖာ္သူငယ္ခ်င္းက "မင္းက ႏိုုင္ငံျခားသားလည္း ျဖစ္တယ္၊ အစၥလာမ္ဘာသာဝင္လည္း ျဖစ္တယ္ဆိုုေတာ့ "ရိုု" ဘက္ေတာ္သားေတြရဲ႕ အသံတစ္ခုုတည္းကိုုပဲ နားစြင့္ေနလုုိ႔ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ အမွန္က အျခားတစ္ဘက္ရဲ႕ အသံကုုိလည္း နားစြင့္သင့္တယ္။ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြက တူရကီ၊ ေဆာ္ဒီအာေရဗ်၊ ဆီးရီးယား၊ ႏိုုက္ဂ်ီးရီးယား စတဲ့ ႏိုုင္ငံေတြမွာ အမ်ားၾကီးေတြ႕ရတာက်ေတာ့ မင္း မျမင္ဘူးမလား။" လိုု႔ ျပန္ေျပာခဲ့ပါသတဲ့။ အခုု ဒီေဆာ္ဒီၾကီးရဲ႕ အျမင္က ႏုိင္ငံျခားသားအေတာ္မ်ားမ်ားရဲ႕ အျမင္နဲ႔ တူေနမယ္ထင္ပါရဲ႕။

"ရိုု" ဘက္ေတာ္သားေတြက ရခုုိင္ေတြကိုု လူရိုုင္းေတြအျဖစ္ ပံုုေဖာ္တင္ျပတတ္ၾကသလိုု ႏိုုင္ငံတြင္းကတစ္ခ်ဳိ႕ေသာပုုဂၢိဳလ္ေတြကလည္း ႏိုုင္ငံေရးကစားကြက္အျဖစ္ ရခုုိင္နဲ႔ ဘဂၤါလီကိုု ရန္တုုိက္ေပးၾကတယ္လိုု႔ ယူဆတာေတြလည္း ေတြ႕ရပါတယ္။ အထင္ေပၚဆံုုးသာဓကတစ္ခုုက ၂၀၁၂ ခုုႏွစ္ ရခုုိင္ပဋိပကၡပါပဲ။ ရခုုိင္ေတြကလည္း အမ်ားေရွ႕မွာ အေနာက္ဘက္တံတုုိင္းရဲ႕ တံခါးမွဴးဘဝနဲ႔ပဲ ေနာက္ကြယ္မွာ လူရိုုင္းအျဖစ္ သမုုတ္ခံၾကရပါေသးတယ္။ 
ဒါတင္မကေသးပါဘူး။ တကၠသိုုလ္က ဆရာေလာင္းတပည့္တစ္ဦး ျပန္ေျပာျပခ်က္အရ အတန္းထဲမွာသင္ျပတဲ့ ဆရာတစ္ဦးက စာသင္ေနရင္းနဲ႔ ရခုုိင္လူမ်ဳိးေတြဟာ ရိုုင္းစိုုင္းၾကေၾကာင္း၊ မေကာင္းေၾကာင္း ရခုုိင္အမ်ားၾကီးရွိေနတဲ့အတန္းမွာ ေဝဖန္လာေတာ့ သူက ဆရာ့ကိုု ျပန္ျပီး ေဆြးေႏြးျငင္းခံုုလိုုက္လိုု႔ အဲဒီဆရာ အေတာ္ေလး ေဒါသထြက္သြားခဲ့ပါသတဲ့။ ကိုုယ္ကေတာ့ "ေၾသာ္ ... ဒီလိုု ဆရာမ်ဳိးလည္း ရွိတာပဲေနာ္။" လိုု႔သာ ေရရြတ္မိခဲ့ပါေတာ့တယ္။ ကိုုယ့္တိုုင္းရင္းသားအခ်င္းခ်င္းအတူတူ ကိုုယ့္တပည့္ေတြေရွ႕မွာ ဒီလိုုမ်ဳိး ေျပာခဲ့တယ္ဆိုုတဲ့ အဲဒီဆရာ့လုုပ္ရပ္ကိုု အံ့ၾသမိခဲ့တာ အမွန္ပါပဲ။

ကၽြန္ေတာ့္ ဗမာသူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္က ေျပာပါတယ္။ သူ႕ သူငယ္ခ်င္းေတြထဲမွာ "ရခုုိင္နဲ႔ ေျမြေပြးကိုု ေတြ႕ရင္ ေျမြေျပြးကိုု အရင္မသတ္နဲ႔။ ရခုုိင္ကိုု အရင္သတ္" ဆိုုတဲ့ ဆိုုရိုုးစကားကိုု ဒီအတိုုင္း (တုုိက္ရိုုက္အဓိပၺာယ္အတုိင္း) နားလည္ထားတဲ့သူေတြ အေတာ္မ်ားမ်ား ရွိပါသတဲ့။ သူတိုု႔အဖိုု႔ေတာ့ ရခုုိင္ေတြဟာ မယံုုၾကည္ရသူ၊ ရိုုင္းစိုုင္းသူေတြလုုိ႔ စဲြျမဲစြာ မွတ္ယူေနမိၾကေလမလားမသိပါဘူး။ အမွန္က ရခုုိင္လူမ်ဳိးေတြဟာ "အပ်င္းၾကီးသူေတြ" ဆိုုျပီး Burma Gazetteer (Akyab District (ထင္ပါတယ္)) ထဲမွာ ဖတ္ဖူးပါရဲ႕။ ဒီမွတ္တမ္းကိုု ျပဳစုုသူ ျဗိတိသွ်ေတြကေတာ့ ရခုုိင္ေတြဟာ ရိုုင္းစိုုင္းသူေတြလုုိ႔ မွတ္တမ္းမတင္ထားခဲ့ပါဘူး။ ဒီေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တိုု႔ ရခုုိင္ေတြဟာ လူရိုုင္းေတြမဟုုတ္ရပါဘူးဗ်ာ။ လူပ်င္းေတြသာ ျဖစ္ေၾကာင္းပါ။ လူရိုုင္းေတြအျဖစ္ မသမုုတ္ၾကပါနဲ႔။ သမုုတ္ခ်င္သပဆိုုရင္ လူပ်င္းေတြအျဖစ္သာ သမုုတ္လုုိက္ပါေလ။ ကၽြန္ေတာ္ေတာင္ အေတာ္ အပ်င္းၾကီးတဲ့ လူပ်င္းၾကီးတေယာက္လုုိ႔ ကိုုယ့္ကိုုယ္ကိုုယ္ ထင္မိသဗ်။ :D

ေလးစားစြာ

ဇဲြသစ္ (ရမၼာေျမ)
၄၊ ၇၊ ၂၀၁၆ (တနလၤာေန႔)